Sommige Indonesische woorden hebben geen directe Nederlandse vertalingen.
Niet omdat het Nederlands beperkt is, maar omdat de ervaring achter deze woorden gevormd wordt door cultuur.
Taal is meer dan woordenschat.
Het weerspiegelt hoe mensen met elkaar omgaan, reageren, plagen, voelen en elkaar begrijpen. Daarom kunnen sommige woorden alleen bestaan in de cultuur die ze heeft gecreëerd.
• Kan
Eén enkel woord dat vaak een hele zin met zich meedraagt.
-
Kan impliceren "Ik zei het je", "dat wist je al" of "zie je wat ik bedoel?"
-
Vertrouwt op gedeelde context en wederzijds begrip
-
Gaat ervan uit dat de luisteraar al "op de hoogte is"
Voorbeeld:
“Kan?” — Zie je? Dat is precies wat ik bedoelde.
• Baper
Afkorting voor bawa perasaan.
-
Emotioneel geraakt zijn zonder dat de bedoeling was
-
Per ongeluk gevoelens krijgen
-
Wordt vaak grappend gezegd, zelfs als het gevoel echt is
Het Nederlands kan het uitleggen, maar het kan de mix van kwetsbaarheid en zelfbewustzijn die baper met zich meedraagt niet volledig vangen.
• Nanggung
Een woord voor vastzitten daartussenin.
-
Niet genoeg om je volledig in te zetten
-
Te veel om weg te lopen
-
Ongemakkelijk in het midden zwevend
Het weerspiegelt een culturele gevoeligheid voor timing, balans en sociale gepastheid.
• Kok
Een stemmingsafhankelijk woord dat van betekenis verandert afhankelijk van de toon. Kan verwarring, ongeloof, verrassing of verdediging uitdrukken.
Voorbeelden:
“Kok gitu?” — Waarom zo?
“Kok tau?” — Hoe weet je dat?
“Iya, kok.” — Hoe wist je dat zelfs?
“Kok bisa?” — Hoe kan dat?
De betekenis zit niet in de grammatica, maar in de emotie.
• Gemas
Een overweldigende emotionele reactie.
-
Van extreme schattigheid
-
Of van diepe frustratie
Voorbeeld:
“Gemas banget ngeliatnya”
Kan betekenen:
-
Het is zo schattig dat ik er niet mee om kan gaan
-
Het is zo irritant om naar te kijken
Tegengestelde emoties, gevangen in één woord.
Waarom bestaan deze woorden?
Deze woorden zijn gevormd door de Indonesische cultuur – een cultuur die waarde hecht aan context, emotioneel bewustzijn en gedeeld begrip.
Ze zijn niet bedoeld om op zichzelf te staan. Ze zijn bedoeld om samen gevoeld te worden.
Sommige woorden kunnen vertaald worden. Andere kunnen alleen begrepen worden door ervaring. Want taal is cultuur en cultuur bouwt de woorden die we nodig hebben.
